Tesla (NASDAQ: TSLA) aksiyalari muntazam savdo sessiyasini -3,08% pasayish bilan $374,58 darajada yopdi va kun yakunidan keyingi savdolarda $373,35 darajada shakllandi. Qimmatli qog‘ozlar aralash Q3 2026 daromadlar hisobotining e’lon qilinishi va yirik mega-birlashma bo‘yicha xabarlar fonida kengroq texnologik sektor bilan birga pasaydi.
Elon Musk Tesla va SpaceX o‘rtasida umumiy qiymati $3,5 trillion bo‘lgan qo‘shma xolding kompaniya tuzish maqsadida birlashuv muzokaralari boshlanganini rasmiy ravishda tasdiqladi. Har ikki kompaniya kuzatuv kengashlarining mustaqil direktorlaridan taklif qilinayotgan shartlarni baholash uchun maxsus qo‘mitalar tuzildi. Muskning o‘zi ikki kompaniyada ham bosh ijrochi direktor lavozimini egallagani tufayli manfaatlar to‘qnashuvi mavjudligi sababli muhokamalardan chetlashtirilgan. Taklif etilayotgan tuzilma bo‘yicha SpaceX $2 trillion, Tesla esa $1,5 trillion qadrlangan. Bitim Donald Tramp prezidentlik muddati 2029-yil yanvarida yakunlanishidan avval yopilishi nishonga olingan bo‘lib, qulay tartibga soluvchi muhitga suyanilmoqda.
Teslaning uchinchi chorakdagi natijalari aralash manzarani ko‘rsatdi. Tuzatilgan aksiyaga to‘g‘ri keladigan daromad (EPS) konsensus prognozi bo‘lgan $0,45 ga nisbatan $0,48 ni tashkil etdi. Kompaniya barcha kapital xarajatlar hisobga olinganidan so‘ng $1,5 milliard ijobiy erkin pul oqimini qayd etdi. Biroq choraklik tushum yillik hisobda o‘tgan yilga nisbatan o‘smasdan $28,05 milliard darajada qoldi, elektr transport vositalari yetkazib berilishi esa 2% ga qisqarib, 486 532 dona bo‘ldi.
Asosiy avtomobil yo‘nalishidan olingan operatsion foyda 56% ga quladi, bunga server infratuzilmasi va sun’iy intellekt algoritmlarini ishlab chiqish bo‘yicha o‘sib borayotgan xarajatlar bosim o‘tkazdi. Tesla rahbariyati yil yakuniga mo‘ljallangan zavod va uskunalarga kapital qo‘yilmalar prognozini $25 milliarddan $20 milliardga tushirdi. Investorlar bilan yopiq tarzda o‘tkazilgan qo‘ng‘iroqda kompaniya vakillari bo‘lajak SpaceX birlashuvi bo‘yicha izoh berishdan qat’iyan bosh tortdi.
Mening fikrimcha, SpaceX bilan konsolidatsiya avvalo sekinlashayotgan elektr avtomobil sotuvi o‘rnini qoplash uchun mo‘ljallangan. Muskning aerokosmik kompaniyasi chorak yakunida $4,4 milliard foyda qayd etdi — bu uning IPOdan keyingi birinchi foydali choragi bo‘lib, tushumning +161% ga oshib, $14,58 milliardga yetgani hisobiga ta’minlandi. Uning superkompyuter va neyrotarmoq bo‘linmasi $7,56 milliard daromad keltirdi va Starlink sun’iy yo‘ldosh tarmog‘idan o‘zib ketdi. Menimcha, ushbu birlashma Muskga aktsiyadorlar tomonidan sud da’volarisiz ikkala biznes o‘rtasida muhandislik resurslari va hisoblash quvvatlarini erkin ko‘chirish imkonini berishi jihatidan hal qiluvchi ahamiyatga ega.
Asosiy bosim omillari
Men Tesla aksiyalari narxiga va birlashma amalga oshishiga bosim o‘tkazayotgan beshta asosiy omilni ajratib ko‘rsataman:
• Avtomobil sotuvi sekinlashuvi va marjaning yemirilishi EV sotuvi o‘sishi to‘xtagan, asosiy operatsion daromad esa 56% ga keskin qisqargan. Yetkazib berish hajmining 2% ga kamayishi amaldagi model qatorida bozor to‘yinganligini bevosita ko‘rsatmoqda. Neyrotarmoqlarni o‘qitish uchun yo‘naltirilayotgan kapital hozirgi daromadlarni yemirmoqda va men yaqin choraklarda Optimus robototexnika yo‘nalishi yoki avtonom robotaksi tashabbuslaridan sezilarli moliyaviy qaytish kutmayman.
• Aktsiyadorlar ovoz berishidagi yuqori to‘siqlar va yuridik xatarlar Yakuniy tasdiq uchun muomaladagi barcha Tesla aksiyalarining kamida oddiy ko‘pchiligini ifodalovchi egalarning roziligi talab etiladi. Musk Teslada 20% ulushga egaligi, SpaceXda esa super-ovozi kuchaytirilgan aksiyalar orqali 82% ovoz huquqini nazorat qilmoqda. Institutsional fondlar suyultirilish xavfi tufayli asosli ravishda xavotirda va allaqachon 2016-yildagi SolarCity sotib olinishidan kelib chiqqan bahsli oqibatlarni eslatgan holda sud da’volarini tayyorlamoqda.
• Cybercab robotaksilar bo‘yicha federal xavfsizlik tekshiruvlari Milliy avtomobil yo‘llari harakati xavfsizligi boshqarmasi (NHTSA) Texas shtatida Teslaning avtonom transport vositalariga nisbatan rasmiy nosozlik tekshiruvini boshladi. Surishtiruv maktab zonalarida robotaksilarning tezlikni oshirgani haqidagi xabarlar, shuningdek uning avtonom boshqaruv dasturiy ta’minotini sertifikatlash bo‘yicha kengroq savollar ortidan boshlandi. Regulyatorlar 30-oktabrgacha qasamyod ostida rasmiy ko‘rsatmalar berishni majburiy etib belgiladi, bu esa boshqa yirik aglomeratsiyalarda ishga tushirish rejalari uchun jiddiy bo‘g‘in (bottleneck) yaratadi.
• Roadsterning ommaviy ishlab chiqarilishi 2028-yilga surilishi Sovuq gazli thrusterlar bilan jihozlangan sportkar taqdimoti Yevropa va Wall Street bo‘ylab keng skeptitsizmga uchradi. Men ham ushbu taqdimotni ommaviy bozor avtomobil sotuvi uchun deyarli ahamiyatsiz bo‘lgan muhandislik shousi deb baholayotgan tahlilchilar fikriga qo‘shilaman. Hajmli ishlab chiqarishni ikki yilga ortga surish oldindan buyurtma depozitlaridan yaqin muddatli pul tushumlari oqimini uzib qo‘yadi.
• Neft narxining $112 dan yuqoriligi va texnologik sektor zaifligi Eron ishtirokidagi geosiyosiy keskinlik Brent markali xom neft narxini barreli uchun $112 dan yuqoriga ko‘tardi. Yuqori energiya narxlari AQSh inflyatsiyasini qo‘zg‘atishda davom etmoqda va Federal Rezervni foiz stavkalarini yuqori darajada ushlab turishga majbur qilmoqda. G‘aznachilik obligatsiyalari daromadliligi so‘nggi yillik maksimumlar yaqinida bo‘lar ekan, Nasdaq 2,6% ga tushdi va Tesla aksiyalaridagi sotuv bosimini kuchaytirdi.
Prognoz
Tesla aksiyalarining kelgusidagi dinamikasi bo‘yicha mening prognozim bozor optimistlariniki bilan solishtirganda ancha ehtiyotkor bo‘lib, ular narxning $420–$485 diapazoni tomon keskin o‘sishini kutmoqda.
Menimcha, 2026-yilning qolgan qismida Tesla aksiyalari $350–$385 chegaralarida konsolidatsiyalangan yassi koridorda savdo qilishi davom etadi. $1,5 milliardlik erkin pul oqimi “yostiqchasi” narxning $340 dan keskin pastga uzilishidan muayyan himoya beradi. Biroq operatsion foydaning 56% ga qulashi va kapital qo‘yilmalarning $20 milliardgacha qisqartirilishi aksiyalarning yangi maksimumlarga chiqishiga to‘sqinlik qiladi. Men 3-dekabrdagi yillik aktsiyadorlar yig‘ilishi qat’iy birlashuv ovozisiz o‘tishini kutaman, chunki mustaqil qo‘mitalar o‘rtasida tenglik shartlarini yakunlash anchagina vaqt talab etadi.
Siyosiy fon volatillik uchun asosiy katalizator bo‘lib qoladi. Elon Musk Kongress o‘rta muddatli saylovlari arafasida Respublikachi saylov jamg‘armalariga $276 million hissa qo‘shdi. Agar Demokratlar nazoratni qayta qo‘lga kiritsa, tartibga soluvchi organlar SpaceXning federal mudofaa va fuqarolik shartnomalari, shuningdek Teslaning avtonom boshqaruv dasturiy ta’minoti bo‘yicha nazoratni deyarli aniq kuchaytiradi, bu esa bitimni amalga oshirish bo‘yicha sezilarli ijro (execution) xatarlarini keltirib chiqaradi.
2027-yilning birinchi yarmi davomida men Tesla aksiyalari $360–$410 koridorida ushlanib turishini prognoz qilaman. Bitimni yakunlash muomaladagi barcha aksiyalarning mutlaq ko‘pchiligi tomonidan ma’qullovchi ovoz talab qilgani sababli, jarayon institutsional aktiv menejerlariga qarshi kurashga o‘xshash qiyin yo‘lga duch keladi. Men investorlar uchun mega-kap birlashma haqidagi mish-mishlarga tayanib spekulyativ xarid qilishdan tiyilib, asosiy avtomobil biznesidagi operatsion burilishning ishonchli dalillarini kutishni ma’qul deb bilaman.
